jump to navigation

Ўзбекистонда аёл киши ажралишига қарши тўсиқлар November 7, 2006

Posted by ayollar in Mayishiy Zo'ravonlik.
trackback

Қуйидаги мақола IWPR чоп этган мақоланинг таржимасидир.
Ўзбекистон қонунларига мувофиқ, аёл киши эркак билан тенг хуқуққа эга, жумладан эридан ажралиш хуқуқига ҳам. Аммо амалга келганда вазият ўзгача. Кўпгина аёллар ажраламан деганларида ўз йўлларида анча тўсиқ учратишади: давлат тизими ажралмоқчи бўлган аёлларга қарши қаратилгандек, хукумат идоралари қандай йўл орқали бўлмасин оила бузилишига йўл қўймасликка харакат қилади. Ўзбек жамиятида кучли ижтимоий қоидалар хукм сурар экан, аёл киши унга қарши майиший зўравонлик холлари содир бўлаётгани хақида шикоят қила ололмайди. Оҳирида ажралиш қарорига келса ҳам, маҳалла қўмитаси билан судлар бунга қарши чиқиб унга босим кўрсатишади. Андижон шаҳрида истиқомат қилувчи ҳамшира Адолат ажраламан деб ойлаб сарсон бўлгани хақида гапириб беради. “Эрим ичиб келиб мени урарди. Бунга чидашим керак деб, бир куни ўзгарар деб яшаверардим. Бироқ болаларимиз туғилганидан кейин у болаларга қўл кўтара бошлади. Болаларим хақида ўйлаб ажралишга қарор қилдим. Аммо мана бир йил бўлдики ажралиш хақида қарорни кутиб ижарага олинган квартирада турибман. Маҳалла қўмитасидан справка олиб келмаганим сабабли суд сессиясини 6 ойга кечиктирди” деб гапиради Адолат. 1999 йилда барча маҳалла қўмиталарида эр хотинларни “яраштириш” кенгашлари тузилганди. Улар хукуматнинг жамият устидан назорат қилиш куролларидан биридир. Шундай маҳалла яраштириш фаолларидан бири улар одамлар хаётига ижобий ҳисса қўшишлари хақида гапиради. “Маҳалла қўшнилар ўртасидаги можароларни, ҳатто оила аъзолари ўртасидаги келишмовчиликларни ечишда олдиндан фаол роль ўйнаган” дейди у. Аммо Фарғоналик хотин қизлар хуқуқларини олдинга сурадиган фаол бу фикрга қўшилмади. “Аёл киши ажраламан деса тўсиқлар жуда кўп. Маҳалла яраштириш қўмиталари шунлай тўсиқлардан бири”. “Маҳалла қўмиталари оилани нима бўлмасин сақлаб қолишга уринишади, хатто иккала томон ҳам бирга яшашни истамаса ҳам, дейди бу аёл. “Афсуски баъзи холларда бундай қилишлари оилани сақлаб қолиш учун эмас, балки шу маҳалланинг “яхши” кўрсатгич рақамларини сақлаб қолиш учундир”. Наманганли бир юристнинг айтишича, судлар маҳалла қоғозисиз ажралиш хақида қарор чиқара ололмасликлари хақида хеч бир қонунда айтилмаган. Бу жараённи секинлаштириш учун атайин қилинаётган чора, дейди у. Наманган шаҳри хотин қизлар қўмитаси аъзосининг айтишича, иқтисодий қийинчиликлар сабабли ва аёлларнинг анъанавий турмушга қарши исёнкор хис туйғулари сабабли ҳам ажралишлар сони ошиб бораяпти. “Бир томондан эри оилани боқа ололмаслиги, молиявий томондан оилани таъминлаш аёл киши бўйнига тушиши асосий сабаблардан бири бўлса, яна битта омил бу анъанавий оила тушумчасининг қайта кўриб чиқилишидир. Аёллар уйда ўтириб анъанавий роль ўйнашларидан бош тортадилар, эрлари эса буни қабул қилолмайдилар”. Адолатнинг эри яқинда келиб квартираси ташқарида жанжал қилганида Адолат милицияга сим қоққанди, аммо милиция улар эр хотинликларини эшитганидан кейин “оиланга яхши муомала қилгин дедида кетишди, бошқа хеч нима қилишмади. Мен юристимга борсам у менга “ажралмаганингача азоб чекасан” деб мени огоҳлантирди” дейди Адолат.

Comments»

No comments yet — be the first.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: